گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی

زیر مجموعه پژوهشکده سیاست گذاری دانشگاه شریف

گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی

زیر مجموعه پژوهشکده سیاست گذاری دانشگاه شریف

گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی

پژوهشگران عضو گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی پژوهشکده سیاست گذاری دانشگاه صنعتی شریف، اینجا از فکرها و دل نوشته هایشان راجع به فعالیت ها و هدف های گروه می گویند. مطالب منعکس شده در این وبلاگ، به هیچ وجه منعکس کننده دیدگاه رسمی گروه نیست و بیان کننده نظرات شخصی نویسندگان است.
برای ارتباط با ما به این آدرس ایمیل بزنید:
socialristip@gmail.com

کانال تلگرام کسب و کار اجتماعی

سامانه آموزشی سرو

خبرنامه کارآفرینی اجتماعی حرکت

خبرنامه حرکت یک

شماره های پیشین

به فهرست دریافت کنندگان خبرنامه کارآفرینی اجتماعی «حرکت» بپیوندید.

عضویت در خبرنامه

نشست مدیریت مقاصد گردشگری

شنبه, ۳۱ تیر ۱۳۹۶، ۱۰:۵۸ ق.ظ

دهمین نشست از سلسله نشست­‌های توسعه محلی در ایران با موضوع "مدیریت مقاصد گردشگری" در تاریخ 25 تیرماه در محل پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف برگزار گردید. در این نشست آقایان آذری و گل‌­عنبری تجربیات موسسه آوای طبیعت پایدار را در مدیریت مقاصد گردشگری به اشتراک گذاشتند.



بر اساس ارائه آقای آذری، مدیرعامل موسسه آوای طبیعت پایدار، پروژه­‌های مدیریت مقاصد گردشگری پروژه­‌هایی متشکل از مراحل زیر هستند:

ü        مرحله مطالعات گردشگری و محیط زیست و منابع انسانی.

ü        مرحله آموزش گام به گام.

ü        تلفیق نتایج و تحلیل علمی اطلاعات و آمارگیری علمی و... .

ü        تدوین برنامه جامع عملیاتی- تدوین استانداردها و ضوابط و ابلاغ آن­ها .

ü        تشکیل نهاد محلی گردشگری

ü        ایجاد پروژه مستقل صنایع دستی بانوان در روستاها

ü        تشکیل صندوق محلی گردشگری روستا

ü        فرآیند نظارتی و شورای دست­اندرکاران

برای دریافت ارائه ایشان می­توانید اینجا را کلیک کنید.

  • سعید طالع شایان

بنگاه اجتماعی در بستر تعاون

دوشنبه, ۲۶ تیر ۱۳۹۶، ۰۲:۵۲ ب.ظ

پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه شریف در اسفند ماه سال 1394 همکاری خود با معاونت تعاون وزارت تعان، کار و رفاه اجتماعی را در قالب پروژه "بررسی تجارب جهانی بنگاههای اجتماعی و شناسایی کسبوکارهای اجتماعی در بستر تعاون" به صورت رسمی آغاز کرد و پس از 15 ماه، در تیر 1396 این پروژه خاتمه یافت.

در فاز اول این طرح پس از بررسی مبانی نظری و مرور ادبیات کارآفرینی، کارآفرینی اجتماعی، بنگاه اجتماعی و کسبوکار اجتماعی، سیاست و برنامه دولتها در حمایت از بنگاههای اجتماعی در سه کشور منتخب ایتالیا، انگلستان و کره جنوبی مطالعه شد و 5 تجربه برتر جهانی بنگاه اجتماعی در حوزههای مختلف موردکاوی شدند. موسسه "لایف گیت1" در ایتالیا، "بیگ ایشو2" در انگلستان، "ووژو3" در کره جنوبی، "گرامین دنون4" در بنگلادش و "بیمارستان آراویند5" در هندوستان از بنگاههای اجتماعی مطالعه شده هستند.

در فاز دوم و با استفاده از نتایج فاز اول، تناسب ابعاد نظری بنگاه اجتماعی و مدل تعاونی بررسی شد و نقاط مشترک و غیرمشترک آنان مشخص گشت. پس از آن، معیارها و شاخصهای شناسایی بنگاه اجتماعی تعریف شدند که سه ویژگی اصلی آنان در ادامه بیان شده است.

- ماموریت اجتماعی: به این معنا که با هدف رفع یک معضل اجتماعی تاسیس میشود.

- فعالیت تجاری: بنگاه اجتماعی به لحاظ اقتصادی مستقل است و هزینههای خود را از طریق فعالیت تجاری تامین میکند.

- محدودیت در تقسیم سود: بنگاه اجتماعی حداقل بخشی از سود را به توسعه کسبوکار و ماموریت اجتماعی خود اختصاص میدهد.

همچنین یک نوع طبقهبندی بنگاههای اجتماعی که سازگاری و کاربرد بیشتری در بخش تعاون دارد نیز به عنوان ملاک تقسیم بندی در نظر گرفته شد.

- بنگاه اجتماعی تولید کننده محصول یا ارائه‌دهنده خدمات اجتماعی

- بنگاه اجتماعی با کارکنان حاشیه ­ای

- بنگاه اجتماعی فعال در منطقه جغرافیایی خاص

- بنگاه اجتماعی با فناوری و روش تولید اجتماعی

- بنگاه اجتماعی با مدل کسب و کار اجتماعی

- بنگاه اجتماعی با مالکیت اجتماعی

بر مبنای نتایج به دست آمده، در فاز سوم گرایشهای مختلف تعاونی به لحاظ سازگاری با مدل بنگاه اجتماعی بررسی شدند که در نهایت سه گرایش مرزنشینان، فراگیر ملی و دهیاریها به عنوان گرایشهایی که سازگاری بیشتری با بنگاه اجتماعی دارند و امکان به وجود آمدن چنین بنگاههایی در آن بیشتر است شناسایی شدند. پس از آن و بر اساس دادههای موجود، عملکرد این سه گرایش ارزیابی شدند و 10 درصد از تعاونیهای فعال معرفی گشتند. در ادامه 5 تعاونی کشور که با مدل بنگاه اجتماعی سازگاری دارند موردکاوی شدند. تعاونی مرزنشینان بخش کوهسار شهرستان سلماس، تعاونی دهیاریهای بخش زالیان شهرستان شازند و تعاونی فراگیر ملی توانمندسازی سیوستان شهرستان زابل از گرایشهای سازگار انتخاب شدند. تعاونی چندمنظوره معلولین ایران فتح جم در تهران و تعاونی زنان صدف لب سیاه قشم نیز به عنوان دیگر تعاونیهای منطبق با الگوی بنگاه اجتماعی مطالعه شدند.

در فاز چهارم به عنوان جمعبندی پروژه، ابتدا برنامه آموزش جهت رشد تعاونیهای سازگار با مدل بنگاه اجتماعی طراحی شد، پس از آن برنامه ترویج مفاهیم بنگاه اجتماعی در بستر تعاون تدوین گشت و در انتها، بسته سیاستی متناسب با شرایط کشور برای حمایت از بنگاههای اجتماعی در بستر تعاون آماده گردید.

در گزارشهای بعدی درباره نتایج هر بخش توضیحات بیشتری ارائه خواهد شد.



[1] LifeGate

[2] Big Issue

[3] Woojoo

[4] Grameen Danone

[5] Aravind

  • نوید خنوه

در یکی از شهرهای کوچکی که در حال انجام کار توسعه منطقه ای هستیم، به این رهیافت رسیدیم که سرمایه گذاری برای تربیت نسل بعدی دانش آموزانی که متفاوت بیاندیشند و پر امیدتر، پرتلاش تر و خودباورتر از نسل فعلی باشند، کمک پایداری به آینده توسعه منطقه است. لذا برنامه های متنوعی برای حوزه آموزش و پرورش تعریف کردیم که در نوع خود جالب و متفاوت هستند و به این شکل شاید بشود گفت برای اولین بار در کشور و با هدف کمک به توسعه یک منطقه پیاده سازی می شوند.

در همین راستا، جمعی از معلمان دغدغه مند که دوست دارند به بهبود منطقه خودشان کمک کنند و البته این اطمینان نسبی را هم داریم که قصد مهاجرت تا 5 سال آینده را ندارند(یعنی حالا حالا ها در منطقه شان می مانند)، انتخاب کرده ایم و قرار است در یک سفر تفریحی-آموزشی ویژه، کمک کنیم که بینش های جدیدی در حوزه آموزش را بر اساس تجربه نهادهای منتخب آموزشی کشور ، کسب کنند.

جدای از هدف های خوب و ویژه این دوره آموزشی-تفریحی، اما در صحبت با همکاران به نکاتی رسیده ایم که دقت به آنها در طراحی این دوره خیلی اهمیت دارد. در واقع، چنین دوره هایی و چنین برنامه های مثبت و انگیزاننده ای، ممکن است که تاثیرات منفی ناخواسته ای هم داشته باشند که بر خلاف اهداف اولیه خود عمل کنند.

از جهت روشن شدن موضوع، دو نکته را در رابطه با همین برنامه ذکر می کنم:

اول اینکه بازدید مدارس خوب و پیشرو و خلاق تهران و بابلسر و سایر نقاط کشور، اگرچه حتما در باز شدن افق های دید این عزیزان می تواند موثر باشد؛ اما از سوی دیگر برای معلمان منطقه محروم، ممکن است سبب تقویت حس ناامیدی از طریق مقایسه امکانات و شرایط و محدودیت های خود با شرایط دیگر مدارس پیشرو شود و حتی برخی از این معلمان را به مهاجرت از منطقه خود در سالیان آینده ترغیب کند؛ برای کم رنگ کردن این پیامد، تصمیم گرفتیم که در این سفر تفریحی، قسمت تیره و سیاه تهران و شهرهای بزرگ را هم به ایشان نشان دهیم. لذا بازدید از چند مدرسه در مناطق مسئله دار و حاشیه ای تهران و مواجهه از نزدیک با چالش های ایشان را به برنامه اضافه کردیم.

چالش دوم این بود که نشان دادن این روشهای پیشرو و مدرن آموزشی به دلیل فاصله زیاد با شرایط ایشان در آن شهر کوچک، ممکن است این حس را ایجاد کند که نمی تواند سبب تغییر و تحول در منطقه فعالیت ایشان شود و لذا نهایتا بعد از بازگشت از سفر، «بی عملی» در رابطه با پیاده سازی افق های جدید کسب شده از این تور آموزشی اتفاق بیافتد. برای حل این مسئله نیز تصمیم گرفتیم جلسات توجیهی قبل، حین و بعد از سفر را جدی بگیریم و برنامه ویژه ای برایشان داشته باشیم. به طوری که در مقاطع مختلف زمانی این تور، بتوانیم با تشکیل جلسات هم اندیشی و مباحثه، دغدغه ها را با یکدیگر به اشتراک بگذاریم و بتوانیم همگرایی ذهنی و دلی در رابطه با راه های جدید ایجاد تحول در آموزش و پرورش آن منطقه محروم ایجاد کنیم.

سخن پایانی اینکه مداخله در امر توسعه به ویژه در مناطق کوچک که اثرات اقدامات می تواند زود دیده شود و نیز گسترده باشد، امری بسیار حساس است و باید با سنجش دقیق جوانب و پیش بینی پیامدهای ناخواسته آن صورت بگیرد.

  • هامون طهماسبی

یک کارگاه آموزشی خیلی خوب

شنبه, ۱۷ تیر ۱۳۹۶، ۰۶:۳۶ ب.ظ

از امروز میزبان آقای دکتر علیرضا فراهانی هستیم تا طی چند کارگاه نیم روزه(4 تا 6 جلسه در چند هفته پشت سر هم)، بخشی از دانش و تجربه خود در حوزه مداخله برای محرومیت زدایی را با ما به اشتراک بگذارند. آقای فراهانی در گذشته های دور یعنی در اوایل پیدایش پژوهشکده با آن همکاری خیلی نزدیکی داشتند و بعدا به طور تخصصی در بحث توسعه زنجیره ارزش ورود پیدا کردند و در بسیاری پروژه های مهم ملی نقش محوری داشته اند. در حال حاضر نیز با معاونت اشتغال وزارت کار، همکاری دارند.

امیدواریم که این جلسات کمک کند که ضمن اینکه فهم عمومی ما نسبت به مسئله توسعه محلی و منطقه ای افزایش پیدا کند، بتوانیم بر مبنای آموخته های آن(که بخش مهمی از آن در خلال مباحثات بین شرکت کنندگان رخ می دهد)، ابزارها و شیوه های مداخله خود را اصلاح کنیم، توسعه دهیم و تکامل ببخشیم.

توسعه محلی و مداخله برای بهبود و پیشرفت در مناطق حاشیه ای، محروم و یا مسئله دار، بدون تکیه بر دانش و تجربه بومی و درون زا، خواهد لنگید و تلاش ما در پژوهشکده این بوده و هست که بتوانیم حرفی متفاوت با مدل های مرسوم و کلیشه ای بین المللی داشته باشیم که واقعا برای حل مسائل خودمان و متناسب با اقتضائات و نیازهای واقعی توسعه پایدار خودمان، کار کند و ثمر بخش باشد.


جلسه آقای فراهانی

  • هامون طهماسبی

نشستی در مرکز پژوهش های مجلس

چهارشنبه, ۱۰ خرداد ۱۳۹۶، ۰۶:۲۲ ب.ظ
بیستم اردیبهشت در مرکز پژوهشهای مجلس شورای اسلامی، هماهنگی و مدیریت جلسه ای را بر عهده داشتیم که میزبان فعالین و گروه های دارای تجربه در حوزه توسعه محلی و منطقه ای بود تا با حمایت ستاد احیای دریاچه ارومیه و نیز مرکز پژوهش های مجلس شورای اسلامی بتوانیم از خلال یکt گردهمایی و هم اندیشی یک روزه، به نقاطی دست یابیم که در حوزه سیاست گذاری و قانون گذاری می تواند تسهیل گر فعالیت های توسعه محلی در کشور باشد. خیلی از چهره ها و تشکل های شناخته شده این حوزه در جلسه حضور داشتند و صحبت های خیلی خوبی مطرح شد. به یکی از همکاران در پژوهشکده گفتم که مباحث امروز خودش یک جزوه آموزشی برای کسانی است که می خواهند در این عرصه فعالیت کنند. لذا تاکید کردم که گزارشی از جلسه تهیه شود تا بتوانیم بعدا برای استفاده علاقه مندان انتشار دهیم.
یکی از نکات مهمی که در خلال مباحث به ذهن من خطور می کرد این بود که هر یک از این گروه ها و فعالین، به شکل جزیره هایی در حال فعالیت در گوشه و کنار کشور و با مدل های مختلف و دیدگاه های مختلف هستند و حقیقتا هر کدام به واسطه سالها فعالیت در میدان و کسب تجربه، بخشی از دانش توسعه محلی و منطقه ای در ایران(که عمیقا اعتقاد دارم دانشی بومی و وابسته به زمینه-context- باید باشد)را در اختیار دارند. نقش نهادهای دانشگاهی و سیاست گذاری مانند پژوهشکده و نیز مرکز پژوهش های مجلس این می تواند باشد که کمک کند این دانش پراکنده تجمیع شود و با نگاهی از بالا و با دیدی کلان نگر و آینده نگر، گره های فعالیت های این چنینی در کشور شناسایی شود و برای حل آنها، تسهیل گری شود. امری که در تخصص هیچ کدام از این گروه ها نیست و اقتضای فعالیت و توانمندی هم که دارند این را سبب نمی شود.
اینکه ما توانستیم این مباحث را به سطح نهادی مهم مانند مرکز پژوهش های مجلس بکشانیم به نظرم یک نقطه پیشرفت است. اما راه دراز است و باید پیگیر بود تا به نتایج ملموس و امیدبخش برای فعالیت های توسعه محلی در ایران منجر شود.


مرکز پژوهشهای مجلس
  • هامون طهماسبی

جلسات هفتگی گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی

يكشنبه, ۲۴ ارديبهشت ۱۳۹۶، ۰۲:۱۴ ب.ظ

از اواخر سال 95 برنامه منظمی برای برگزاری جلسات هفتگی گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی با هدف بحث و همفکری در مورد موضوعات مرتبط با فعالیت‌های گروه پیش‌بینی شد. در دو هفته اخیر نیز با هدف تمرکز بر توسعه پایدار منطقه‌ای به عنوان محور فعالیت گروه، قرار بر انتخاب موضوعات جلسه حول این عنوان در نظر گرفته شد. توسعه پایدار حاصل توجه همزمان به موضوعات اقتصادی، اجتماعی و زیست محیطی است و از این بین موضوعات اقتصادی در جلسات آینده مورد بحث قرار خواهد گرفت.

  • سروش طالبی اسکندری

شنبه 26 فروردین، چهارمین شماره‌ی خبرنامه کارآفرینی اجتماعی «حرکت» منتشر شد. این شماره، شامل اهم فعالیت‌های «گروه نوآوری و کسب و کار اجتماعی» و «انجمن حامیان فرهنگ قرض‌الحسنه و کارآفرینی اجتماعی» در زمستان سال 95 می‌باشد.

در این خبرنامه، مطالبی در مورد ترجمه کتاب "مدیریت از خیال تا واقعیت"، تدوین برنامه توسعه پایدار منطقه ای گلباف، کارگاه آشنایی با کارآفرینی اجتماعی در نخستین همایش ملی خیر ماندگار، نخستین همایش مسئولیت اجتماعی صنایع غذایی در حوزه سلامت، حضور تعدادی از کانون های کار و زندگی عضو انجمن حامیان فرهنگ قرض الحسنه و کارآفرینی اجتماعی در بیست و هفتمین نمایشگاه ملی صنایع دستی، گزارش هفتمین، هشتمین و نهمین نشست ها از سلسه نشست‌های «همیاران توسعه محلی در ایران»، حضور انجمن در دومین نمایشگاه توانمندی های روستاییان و عشایر، حضور تعدادی از کانون های عضو انجمن در نهمین جشنواره محصولات ارگانیک و نشست علمی ارائه تجارب و دستاوردهای پروژه "ارائه و پیگیری سیاست های توسعه منطقه ای در دو منطقه پایلوت حوضه آبریز دریاچه ارومیه" ارائه شده است.

چهارمین شماره خبرنامه کارآفرینی اجتماعی حرکت از این لینک قابل مشاهده است.

همچنین می‌توانید از این لینک، اقدام به عضویت در این خبرنامه نمایید.

  • رضا طبیب زاده

طی سال‌های گذشته در بسیاری از مناطق کشور از جمله حوضه آبریز دریاچه ارومیه، ناکارامدی‌های زیاد، منجر به تاثیرات منفی بر مدیریت منابع آب شده است. استفاده بیش از ظرفیت از منابع طبیعی به ویژه آب، در کنار ثروت دولتی ناشی از فروش نفت، همواره نقش راهکارهایی در راستای سرپوش گذاشتن بر ناتوانی کشور از توسعه پایدار را بازی کرده‌اند. اگر چه گذر زمان نشان داده است این راهکارها بسیار کوتاه مدت و ناپایدار هستند، اما بازگشت از این مسیر سیاستگذاری برای کشور دشوار بوده است. برخی از نمودهای تاثیرات ناکارامدی‌ها بر مدیریت منابع آب در سطح مناطق کشور در ادامه ذکز می شود

  • سروش طالبی اسکندری

تدوین برنامه توسعه پایدار گلباف

سه شنبه, ۱۵ فروردين ۱۳۹۶، ۰۴:۵۰ ب.ظ

پژوهشکده سیاست گذاری دانشگاه شریف به عنوان مشاور علمی-فرهنگی در حال یاری رساندن به ستاد معین اقتصاد مقاومتی گلباف است. در همین راستا، تدوین برنامه توسعه پایدار منطقه ای گلباف در دستور کار این نهاد قرار گرفته است. هدف اصلی تدوین این برنامه، فراهم آوردن مبنایی برای تصمیم گیری ها و مداخلات اساسی معین اقتصاد مقاومتی گلباف و سایر ذی نفعان محلی است. در واقع این برنامه، می تواند به مثابه یک راهنما، اولویت های توسعه پایدار گلباف و نیز محورهای اقتصاد مقاومتی در منطقه را مشخص نماید. همچنین بستر اطلاعاتی لازم برای اقدامات آیندگان درباره توسعه پایدار گلباف را نیز فراهم نماید.

پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف که سابقا دارای تجارب ارزنده ای در مطالعه و نیز اجرای برنامه های مرتبط با توسعه منطقه‌ای است، مدل‌های مختلف داخلی و خارجی مرتبط با توسعه منطقه ای را مورد بررسی قرار داده است تا بتواند از این تجارب برای تدوین برنامه های توسعه منطقه ای مبتنی بر نگاه توسعه پایدار و اقتصاد مقاومتی در مناطق هدف از جمله گلباف، بهره بگیرد.

مدلی را که پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه شریف برای تدوین برنامه توسعه پایدار گلباف استفاده می­کند، به شکلی بسیار ساده شده (و بدون در نظر گرفتن اقدامات اجرایی) گام های زیر را در بر می گیرد:

 

* اقدامات انجام شده در جهت تدوین برنامه توسعه پایدار

تدوین برنامه توسعه پایدار گلباف، هم اکنون در فاز شناخت قرار دارد و پژوهشکده سیاستگذاری دانشگاه صنعتی شریف به عنوان کارگروه علمی-فرهنگی اقداماتی را به شرح زیر در این فاز انجام داده است:

·         برقراری ارتباط با ادارات، سازمان­ها و نهادهای ذی ربط

·         مشاهدات میدانی از ظرفیت ها و چالش های شهر گلباف و نیز روستاهای منطقه

·         بررسی اسناد بالادستی و مطالعات قبلی نظیر طرح-جامع تفصیلی شهر گلباف

·         گفت و گو با کارآفرینان، فعالین اجتماعی-اقتصادی، نخبگان محلی و ...

·         برنامه ریزی برگزاری نشست های چند ذی نفعی در ادامه مسیر

 

باور محوری ما در پژوهشکده این است که برای تدوین برنامه توسعه پایدار منطقه ای، نیازمند ابدعات و نوآوری ها و الگوسازی های بومی هستیم. لذا در تجاربی از جنس گلباف، سعی مان این است که علاوه بر بهره گیری از تجارب جهانی به ساخت نمونه های موفق و آزموندن مسیرهای جدید و ابتکاری نیز دست بزنیم تا بتوانیم به شکلی عمل گرایانه تر به اهداف تعیین شده برای تدوین برنامه توسعه پایدار منطقه ای دست پیدا کنیم.

امید است که در آینده نه چندان دور و با به سرانجام رسیدن تدوین این برنامه، بتوانیم دستاوردها و یافته های مهم آن را با شما به اشتراک بگذاریم. 

.

  • هامون طهماسبی

نهمین نشست از سلسله نشست‌های "توسعه محلی در ایران" با عنوان پیامدهای اجتماعی و محیط­زیستی توسعه محلی و گردشگری بر جوامع محلی توسط پژوهشکده سیاستگذاری علم، فناوری و صنعت دانشگاه صنعتی شریف، با حضور چهار تن از فعالین حوزه گردشگری (خانم­‌ها فاضل و امیری ‌و همچنین آقایان مغازه­‌ای و خیراندیش)‌ در روز 18 اسفند 1395 برگزار گردید.



  • سعید طالع شایان